TEMEL LINUX KOMUTLARI

Bu yazımda sıklıkla karşılaşacağınız ve bir noktada temel seviyede kullanmanız gerekecek linux terminal komutlarının bir derlemesini sizinle paylaştım.

touch

Sistemde yeni bir dosya oluşturmaya yarayan komuttur.

Birden cok dosya olusturmak:

touch file1 file2 file3

Tek bir dosya olusturmak:

touch file1.txt

Olusturmak istediğiniz dosyanın adı ve uzantısını bir arada vererek dosya oluşturmanıza elverir.

ls

Dizin içinde yer alan dosyaları görüntülemeye yarar.

ls -lt

pwd

İçinde bulunduğunuz dosya yolunun uzun halini size gösterir.

Kullanımı:

pwd

rm

Sistemden dosya silmek için kullanacağınız komuttur.

rm file1.txt

Eğer silinmeyen bir dosyanız varsa force(güç) kullanarak sildirmek için:

rm -f filename

Eğer bir klasörü alt dosyalari ile birlikte silmek istiyorsanız:

rm -rf klasorAdi

rmdir

Yalnızca klasör silmek için kullanılan bir komuttur.

rmdir klasorAdi

mkdir

Sistemde yeni bir klasör oluşturmaya yarayan komuttur.

mkdir klasorAdi

mv

Dosyayi bir yerden başka bir yere tasimaya yarayan komuttur.

mv eskiDosyaYolu YeniDosyaYolu

Ayrıca dosya adi degistirmek icin:

mv file1 file2

cp

Dosyayi bir dizinden başka bir dizine kopyalamanıza imkan sağlar.

cp file1 file2

apropos

Sistem içinde yer alan uygulamaların listesinden sizin yazdığınız ifadeyi içeren uygulamaları görüntüler.

apropos cp

Dosya içeriğini görüntüleyip bu içerik üzerinde arama yapmanızı sağlayan komuttur.

more filename

less

more ifadesine göre daha genis özellikler barindiran ve more ile ayni işi gören komuttur.

less filename

pushd & popd

Kısa zamanlı olarak yapılacak işlemler için bir klasörden başka klasöre geçmeye yarar. İş bitiminde popd komutu ile ilk dizine geri dönülür.

pushd ~/Desktop

pushd ile gecilen dizinden geri dönmek icin kullanilir.

popd

file

Bir dosyaya ait dosya türü bilgisini görmeye yarar

file filename

locate

Belirli bir isimli dosyanin icinde bulunduğu dizini gösterir.

locate filename

which

Belirli bir programin hangi dizin içinden çalıştırıldığını gösterir. Özellikle farklı python environment 'ları ile çalışanlar için en sık kullanılacak komutlardan biridir.

which python3

whatis

Bir komutun ne işe yaradığın tek bir satırda ingilizce olarak bildiren komuttur. Bütün komutları bu komut aracılığıyla kontrol edebilirsiniz.

man

Bir komuta ait tüm operatörleri ve fonksiyonları, ayrıca kullanım türlerini gösteren komuttur.

man ls

cat

Bir dosyanın içeriğini görüntüler.

#cat ile dosya olusturup icini yazdirmak. var olan dosyaya ilave yapar
cat >> file2

# mevcut dosyanın icini silerek yeni girilen degeri verir 
cat > file3

nano

Terminal üzerinden calisan mini bir metin editörüdür.

Yeni bir dosya olusuturur ya da mevcut dosyanin icini duzenlemenize elverir.

nano hello.go

pico

Terminal üzerinden calisan mikro metin editörüdür.

Yeni bir dosya olusuturur ya da mevcut dosyanin icini duzenlemenize elverir.

pico hello.go

dpkg

Debian tabanlı işletim sistemlerinde .deb uzantılı dosyaların kurulması kaldırılması işlemlerini terminal üzerinden yürüten komuttur.

Sistemde kurulu olan dosyaları görmek için:

dpkg --list

sisteme bir paket dosyasi kurmak için:

dpkg -i {paketAdi}

grep

Bir metin üzerinde regex (düzenli ifadeler) aramaya olanak sağlayan komuttur. Tek başına kullanılmaz. Genellikle | sembolü ile pipeline ( borulama ) yapılırken kullanılır.

Örneğin bir metin dosyasi icerisinde 2022 kelimesinin geçtiği yeri arıyoruz. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

cat benimdosyam.txt | grep 2022

Veya sık kullanımlarından biri de ls komutu iledir.

Aşağıdaki komut klasör icindeki pdf uzantılı dosyaları bulmanıza olanak saglar.

ls -lt | grep pdf

Normalde büyük küçük harfe duyarlıdır (case sensitivity) fakat koda -i eklenerek yazilirsa bu duyarlilik ortadan kalkar.

ls -lt | grep- -i google

Yukarıdaki komut isminde Google veya google veya GOOGLE veya GooGle gibi ifadeler gecen tüm dosyalari ekranda görüntüler.

echo

Ekranda belirli bir yazıyı görüntülemeye yardımcı olan komuttur.

echo "String ifadesi"

Echo ifadesi yanına aldığı operatörler ile farklı kullanımlar gösterir.

Örneğin -e ifadesi ile kaçış karakterleri olan \n \t \s \r gibi ifadeleri isletebilir.

echo -e "Escape \n ifadesi ve diger ifadeler \t gibi "

read

Kullanıcıdan terminale bir veri girmesini ve bu veri degerini okuyup bir degiskene atamaya olanak sağlayan ifadedir.

read name surname
echo $name 
echo $surname
echo $name $surname

IFS (Internal Field Seperator)

read ile aldığınız komutlarda satir ayirici olarak (seperator veya delimiter) belirlediğiniz ifadeye göre satırlari bölmeye yarar.

{
      IFS=";"
      read input1 input2 input3
      echo "[$input1] [$input2] [$input3]"
}

Daha fazla bilgi için aşağıdaki web sitesinin ziyaret edebilirsiniz. https://www.javatpoint.com/linux-read-command

xargs

Kullanıcı girisinden gelen degerleri bir komut icerisinde isletmeye yarayan ifadedir. Kullanıcıdan aldıgınız bir link ifadesini wget icinde isletmek istediğinizi düsünelim.

BONUS

tldr

Sistemde mevcut olmayıp daha sonra yüklenen uygulamalardandır. Özelliği bir komuta ait temel komutların birkaç örneğini ekrana yazdırır.

lynx

Dosya sisteminde ve internet üzerinde linkleri ve yolları sıralayan bir uygulamadır. Bir web sayfasında yer alan tüm linkleri görüntüleme özelliği ile toplu indirme yapanlar için vazgeçilmez bir uygulama olacaktır.

sudo apt-get install lynx

En çok kullanacağınız kod :

lynx -dump -listonly -nonumbers websiteUrlAdresi > file1.txt

ncdu

Dosyalarınızın boyutunu klasör tabanlı olarak görüntüleyebilirsiniz. Dosya boyutlarınızı görselleştirmesi ve alt dizinleri kontrol imkanı mevcuttur. Dilediğiniz dosyaları silme imkanı da vermesi ile gönlünüzü feth edecektir.

sudo apt-get install ncdu

ranger

Dosya sisteminde gezinmenizi sağlayan terminal üzerinden çalışan dosya yönetim uygulamasıdır.

sudo apt-get install ranger

Resmi Web Sitesi: https://github.com/ranger/ranger

sudo apt-get install ranger

Kurulum tamamlandıktan sonra ranger yazarak kullanımına başlayabilirsiniz.

fish

Terminalinize müthiş özellikler kazandıracak bir terminal eklentisidir.

Otomatik büyük harf küçük harf tamamlama.
ilk 3 harf girilip tab tuşuna basıltıktan sonra otomatik öneriler.
bir kod yazılırken "-" ifadesi sonrasında otomatik öneriler
git renklendirme

ilgilenenler aşağıdaki linkten bu uygulamayı edinebilirler.

https://fishshell.com/

sudo apt-get install fish

Kurulum tamamlandıktan sonra terminalinizi açtıktan sonra fish yazarak yukarida saydığım özelliklerden faydalanabilirsiniz.

tree

Terminal üzerinden ağaç şeklinde görüntülenen kök dizini içeren yapıdır.

sudo apt-get install tree

Kurulum tamamlandıktan sonra tree yazarak kullanımına başlayabilirsiniz.

batcat

Bir dosyanin icereğine bakmaya arar. Standart cat komutundan farkı syntax highlighter (yazim isaretleyici) icermesidir. Yani kodları renklendirme ozelligi mevcuttur.